Gül Baba Kimdir?
Asıl adı Cafer olan ve “Gül Baba, şair, Bektaşi dervişi ve şeyhi, büyük bir veli, irfan üstadı, kanaat önderi, gönüller sultanı olarak gönülleri fetih etmiştir. “Gül Baba” sürekli kavuğunda bir gül taşımasından dolayı kendisine “gül baba” dendiği rivayet edilmektedir. Macarca Roja don olmasına rağmen Macarlar buraya onlara Gül tepe derken Gül Baba’ya Roja Afa demeleri gerekirken Macarlar da ona Gül Baba demektedirler…
Bir yere orduyla gidilir ve alınır, ama gönül ordularıyla, gönüller sultanlarıyla kalınır. Tahta kılıç erenler dünyasında önemli bir yere sahip bir objedir. Savaşlara bir rivayete göre tahta kılıcıyla katıldığı söylenmektedir. O bize bir tahta kılıç olmakla birlikte gönüllere hitap eden bir anlam taşır. Evliya Çelebi’nin yazdıklarından öğrendiğimize göre Gül baba vefat ettiği dönemde başta Kanuni Sultan Süleyman olmak üzere on binlerce kişi burada cenaze törenine katılmış ve cenaze namazını Ebu Suud kıldırmış. Gül Baba muhacın ardından geldiyse 13 yıl yazıldığı gibi 1530-1531 geldiyse 10 yıl gibi kısa bir zaman diliminde neler sunduk ki beş asırdır hem senin Müslüman kardeşlerince hem de Macar dostlarca “Gül Baba” deniliyor ve gül ile sevilebiliyor ve iki tarihin ve kültürün ortasında buluşturan bir insan olabiliyorsun. Bu ancak gönül irfanı olarak izah edilebilir. Günümüzde sadece Türklerin değil Macarların da türbesinin devam etmesi ve kendisine saygı ve sevginin devam etmesi kelimelerle ölçülemeyecek bir değerdir..
Yunus’un da dediği gibi
Ben gelmedim davi için
Sevi için geldim. “
Sevginin tesir etmediği daha yüce bir şey yoktur.
Hayatının ilk yılları hakkında yeterli bilgi yoktur. Anadolu ve Balkanlar’da çok sayıda Gül Baba isimli kişiler olduğundan bazı kaynaklarda birbirleriyle karıştırılabilmektedir. Bu nedenle hayatıyla ilgili çeşitli rivayetlere rastlanılmaktadır.
Evliya Çelebi Seyahatnamelerinde Gül Baba’nın Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman döneminde Merzifon‘dan Budapeşte’ye geldiği belirtmektedir.[1]
Bazı kaynaklarda II. Mehmed döneminden başlayarak Kanuni dönemine kadar olan süreçte Osmanlı fetihlerinde rol oynadığı belirtilmektedir. [2] Bazı kaynaklarda da, Senirkent ilçesine bağlı Uluğbey köyünde türbesi bulunan Veli Baba’nın (“Kutbü’l-ârifîn Yalınkılıçoğlu Veliyyüddin Gâzî) oğlu olan ve Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki Nemçe (Avusturya) Seferinde ölen Seyyid Cafer ile aynı kişi olduğu belirtilmektedir.[3] Evliya Çelebi’ye göre Budin Kuşatması (1541) sırasında ölen Gül Baba için şehrin alınmasından sonra Şeyhülislam Ebussuud Efendi‘nin kıldırdığı ve Kanuni’nin de yer aldığı 200.000 kişilik kalabalığın yer aldığı cenaze töreninden sonra Budapeşte’de gömülmüştür. Bununla birlikte türbesinde bulunan levhada, Fethiye Camisinde (Matthias Kilisesi) cemaatle namaz kılarken öldüğü belirtilmektedir. Gül Baba’nın Misâlî mahlasıyla eserler yazdığı yönünde görüşler doğrulanamamaktadır.
Silvan Güneş
Biyografi Yazarı