Mustafa Kemal Paşa’nın Mangal Dağı İle İlgili Tespiti ve Sakarya’da Attan Düşerek Yaralanması – Fahri Özdilek (Kurtuluş Savaşı’nda Atatürk’ün Muhafız Birliği’nde görev almış bir asker.)
”Birgün otomobillerle Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa, Mareşal Fevzi Çakmak, Şükrü Naili Bey, Ali Hikmet Bey ve bunları kumanda ettikleri kıtaların karargâhlarından kurmay subaylar ve onların emir subayları geldiler. Atlara bindiler, yakınlardaki tepeye çıktılar. Kıtalarımız çekilirse Sakarya Nehri’nin hangi deresini önüne alaraktan muharebeyi hangi arazi kesiminde daha iyi yapabilir diye. Onlar araziyi kıymetlendirmeye çalışıyorlar. Askeri çalışma evvela karargahta haritada olur sonra harita araziye tatbik edilir. Onlarda bunu yapıyorlardı.
Harita yayıldı cihetine koydular. Ben muhafız bölük kumandanı olarak bir takımla bulunuyordum. Alayımızın kumandanı, emir subayı ve alayımızın doktoru da ayrıca bulunuyordu. Haritayı cihetine koydular ve araziyi tetkik ettiler. Bir aralık Mustafa Kemal Paşa sol gerisine şöyle bakarken ‘şu sivri tepeyi bulun haritada’ dedi. Haritaya bakanlar Mangal Dağı dediler. ‘Çok mühim orası, oraya gidelim. Orası kilit noktasıdır, orayı bir görelim. Gerekirse mevziinin sol kanadını oraya dayamak için’ dedi.
Oraya gidelim isteği üzerine herkes haritaları toplamaya çalıştı. Bizde atlara bindik. Mustafa Kemal Paşa’da alay komutanımızın ayırdığı atın yanına gitti, sol ayağını üzengiye soktu, hayvanın dizginlerini toplayıp yelesinden bir tutup tutmadan üzerindeki elbiseden ses çıktı, hayvan ürktü. Hayvan sağa fırladı. Mustafa Kemal Paşa’nın ayağı üzengiye takılı kaldı. Hayvan sağa gidince Paşa sola doğru yıkıldı. Kaburgasının üzerine düştü. Yumruk kadar bir taşa çarpan kaburgasıyla Paşa baygınlık geçirdi.”
Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde atından düşerek kaburgası kırılan Mustafa Kemal Paşa’nın durumu, morallerin bozulmaması ve ordunun etkilenmemesi için o dönem büyük ölçüde gizlenmişti.
Kaburgasındaki zedelenme ve şiddetli ağrı nedeniyle hareket etmekte zorlandığı için, düşmanın ve askerlerin bu durumu fark etmemesi ve dik durabilmesi adına özel önlemler alınmış, hatta bu süreçte sert korseler ve kalın paltolar giymek zorunda kalmıştı. Hatta bu vaziyette dahi komutayı bırakmayarak cepheyi yönetmeye devam etmesi, onun kararlılığının en büyük göstergelerinden biridir.
Silvan Güneş
Biyografi Yazarı