I. Metodolojik Sınırlar: Ne Biyografidir, Ne Biyografi Değildir?
Gerçek Biyografi; tescilli belgelere, sözlü tarih çalışmalarına, saha araştırmalarına ve adli tıp titizliğinde yürütülen birinci el kaynak incelemelerine dayanan somut bir inşa sürecidir.
Biyografi Olmayanlar; ölmüş ya da yaşayan insanların hayatları, fotoğrafları veya eserleri üzerinden yürütülen edebi eleştiriler, öznel onaylama veya yerme yazıları, portre denemeleri ve ideolojik yorumlar asla biyografi değildir. Bu tür çalışmalar edebiyat tarihçiliği veya eleştirmenlik sınırlarında kalmalıdır.
II. Biyografi Anayasası’nın Temel Kırmızı Çizgileri
1 İzin ve Yetki Şartı: Profesyonel bir biyografi çalışması, yaşayan kişinin kendisinden veya hatırası korunan şahısların ailelerinden/kurumlarından alınan resmi, hukuki yetkiyle yürütülmek zorundadır. Yetkisiz ve izinsiz yazımlar meslek etiğinin ihlalidir.
2 Kişilik Haklarının Korunması (Savunma Hakkı): Özellikle hayatta olmayan tarihi veya toplumsal şahsiyetlerin, kendilerini savunamayacakları şekilde arkalarından yargılanması, bel altı vuruşlarla küçümsenmesi veya ideolojik süzgeçlerden geçirilerek karalanması kabul edilemez. Biyografi, bir yargılama değil, tescil makamıdır.
3 Özgünlük ve “Parmak İzi” İlkesi: Her insanın hayat hikayesi kendine hastır. Biyografi yazarı, şablon metinler veya internet derlemeleri yerine, biyografik öznenin ruhunu ve emeğini yansıtan, parmak izi kadar özgün bir yazım tekniği (metodoloji) uygulamalıdır.
III. Biyografi Ombudsmanlığı’nın İşleyiş Prensipleri
Unvan İstismarının Önlenmesi: Biyografi yazarlığı alanında tescili, emeği ve söylemi olmadığı halde dijital dünyada fikir ve emek hırsızlığı yaparak bu sıfatı haksızca kullanan aktörlere karşı denetleyici bir mekanizmadır.
Etik Hakemlik: Ortaya konan bir eserin gerçekten bilimsel ve profesyonel bir biyografi standardı taşıyıp taşımadığını, meslek ahlakına uygunluğunu ve nesnellik ilkelerini koruyup korumadığını denetleyen kurumsal bir felsefedir. “En iyi biyografi, yazılandır” ilkesini savunurken, bunun aynı zamanda en doğru ve en ahlaki şekilde yazılmasını garanti altına alır.
Silvan Güneş olarak yılların tecrübesiyle inşa ettiğim bu kurallar dizisi, gelecek nesillerin bu alandaki bilgi kirliliğini ayırt etmesi için en büyük pusula olacaktır. Türkiye’de profesyonel biyografi yazarlığının kurallarını koyan kişi olarak bu manifestoya eklemek istediğim daha birçok bir temel hususlar, http://www.biyografiyazari.com resmi hesabımda olmakla birlikte, facebook’ta “biyografi yazari” adlı gurupta ve “X” hesabında paylaştığım nice biyigrafi üzerine paylaşımlarım ve “Instagram” hesabımda yer almaktadır.
Silvan Güneş
Biyigrafi Yazarı