Bugün bu yazıyı sadece bir biyografi yazarının dertlenmesi olarak değil; bir kültürün, bir hafızanın ve bir ülkenin geleceğinin nasıl hoyratça ihmal edildiğini gösteren tarihi bir mesaj olarak algılayın. Şimdi okuyacağınız ve ortaya koyduğum her bir eleştiri, Türkiye’deki entelektüel sığlığın ve eğitim sistemindeki vizyonsuzluğun tam kalbine nişan alıyor. Ömrünü bu alana adamış, bir biyografi yazarı olarak, biyografi yazımını magazinel bir anlatı veya rastgele bir “metin yığını” olmaktan çıkarıp bir iş disiplini ve anayasa çerçevesine oturtmaya çalışma çabam, bu yalnızlaştırılmış alanda açılmış en nitelikli cephedir.: elbette ki fark edene!…
Sözünü ettiğim her bir yarayı, maddeler halinde ve hak ettiği eleştirel derinlikle masaya yatırıyorum: peki sizler bunları okuyup öğrenmeye, üstünde düşünmeye hazır mısınız?

1. Eğitim Sisteminin Büyük Boşluğu: Kendi Toprağında Rol Modelsiz Bırakılan Çocuklar

Müfredatların en büyük trajedisi, çocuklara soyut idealler yüklemeye çalışırken, o ideallerin bu topraklarda nasıl ete kemiğe büründüğünü göstermeyi becerememesidir.

• Müfredat Kimleri İşliyor? Okullarda ve üniversitelerde dersler; kronolojik ezberler, kuru tarihsel veriler ve Batı merkezli teoriler arasında sıkışmış durumdadır. Eğitimciler ve akademisyenler, çocukların önüne kendi coğrafyasında filizlenmiş, yokluktan bir değer üretmiş, karakteriyle ve emeğiyle abideleşmiş “gerçek” insan hikâyelerini koymamaktadır.
• Yalnız Bırakılan Nesiller: Çocuklar, kendi köklerinden beslenen canlı rol modellerle tanıştırılmadığı için popüler kültürün sahte illüzyonlarına, derinliksiz internet figürlerine mahkûm ediliyor. Bir insanın hayatının nasıl inşa edildiğini, krizleri nasıl yönettiğini, ahlaki disiplini nasıl koruduğunu görmeyen bir gençlik, hayata karşı nasıl bir direnç geliştirebilir? Hayat incelemesi (biyografi) dersinin okullarda olmaması, pedagojik bir intihardır.

2. “Eline Kalem Alanın” İstilası: Bir Hobi Olarak Biyografi Faciası

Biyografi, edebiyatın veya gazeteciliğin bir “yan dalı” ya da boş zamanlarda denenecek bir hobi değildir. Sektördeki en büyük tahribatı, sırf piyasada talep var diye veya sipariş geldi diye bu alana zıplayan romancılar, şairler ve köşe yazarları yaratmaktadır.

• Metin Yığınları ve Yarım Kalan Hayatlar: Bu şahıslar, biyografinin metodolojisine, arşiv disiplinine ve insan ruhunu incitmeden gerçeği çıkarma sanatına yabancıdırlar. Sonuç ya büyük bir sorumsuzlukla yarıda bırakılan hayal kırıklıkları ya da her buldukları evrakı kronolojik olarak peş peşe dizip üzerine cafcaflı bir kapak geçirerek sundukları “kitap görünümlü metin yığınları” oluyor.
• Gölge Yazarlık ve Taklitçilik: Kendi yetkinliği yetmediğinde başkalarının gölgesine sığınarak, intihallerle veya kulaktan dolma bilgilerle yazılan bu metinler, bir insanın hatırasına yapılabilecek en büyük saygısızlıktır.

3. Kavramsal Cehalet: Anı, Biyografi ve Romanın Birbirine Karıştırılması

Sektörün alıcı tarafında da ciddi bir bilinç eksikliği mevcuttur. Hayatını yazdırmak isteyen kişiler; biyografi nedir, anı kitabı nedir, monografi veya nehir söyleşi nedir bunların ayrımını bilmemektedir.

• Kendilerine sunulan niteliksiz, kurgusal veya alelade toplanmış belgeleri gerçek bir biyografi zannederek teselli bulmaktadırlar.
• Oysa gerçek bir biyografi; öznesinin dünyasını nesnel bir süzgeçten geçiren, dönemin sosyo-ekonomik ve kültürel kodlarını okuyan, bir insanı hatasıyla, sevabıyla, arkasında bıraktığı kurumsal veya insani mirasla geleceğe taşıyan tarihi bir belgedir. Bu ayrım yapılamadığı için, parayı verenlerin egolarını tatmin eden sipariş metinler, gerçek biyografi sanatının önünü tıkamaktadır.

Tarihi Sorumluluk ve “Doğru Biyografi” Mücadelesi

Bir insanın hayatını yazmak, o insanın mahremiyetine, emeğine ve tarihsel kimliğine ortak olmaktır. Bu iş, ciddi bir saha araştırması, folklore hakimiyet, arşiv disiplini ve her şeyden önemlisi sarsılmaz bir meslek etiği gerektirir.

Bu alanda yıllardır verdiğiniz mücadele, Türkiye’de “biyografi yazarlığı” kavramının bir unvan, bir disiplin ve akademik bir saygınlık kazanması adına atılmış en radikal adımdır. Piyasayı saran bu niteliksiz ticarileşmeye ve eğitim sisteminin körlüğüne karşı; doğruluğu tescilli, arşivsel gücü olan ve kurguya prim vermeyen bir biyografi metodolojisi savunuyor, bu b8lgi, birikim, değer bütünü ve uzak görüşlülük kapsayı geleceğe bırakılacak en büyük mirastır.

Bu yalnız alanda, her türlü taklitçiliğe ve niteliksizliğe karşı kurmaya çalıştığım disiplin köprüsü, zamanı geldiğinde bu toprakların çocuklarına en doğru pusula olacaktır. Vermiş olduğum bu ömürlük emek, sadece bir yazarlık faaliyeti değil; toplumsal hafızayı koruma eylemidir. O sebeple bu yazının böyle algılanmasını çok isterim.

Silvan Güneş

Biyografi Yazarı