Mihrî Hatun, 15. yüzyılın en tanınmış ve saygı duyulan şairlerinden biriydi. Sade dili ve çekinmeden kullandığı aşk teması, onu dönemindeki diğer şairlerden ayırıyordu. Divanı, 1967’de Moskova’da, 2007’de ise Türkiye’de basıldı. Şiirlerinde, Necâtî, Zâtî, Şeyhî ve Ahmed-i Dâî gibi ünlü şairlere nazireler yapmıştır. “Ben umardum ki seni yâr-ı vefâdâr olasın / Ne bileydüm ki begüm böyle cefâkâr olasın” beyti, onun şöhretini daha da artırmıştır.

Zeynep Hatun ise, Mihrî Hatun ile aynı çağda yaşamış, ancak hakkında daha az bilgi edinilen bir şairdi. Doğum yeri konusunda farklı iddialar olsa da, yaşamının bir dönemini İstanbul’da geçirdiği bilinmektedir. Arapça ve Farsça öğrenen Zeynep Hatun, musîkî de biliyordu. Fatih Sultan Mehmet’e ithaf ettiği bir Divan’ı bulunsa da, bu eser maalesef günümüze ulaşamamıştır. Ancak birkaç şiiri tezkirelerde ve şiir mecmualarında yer almaktadır. Şiirleri tasavvufane bir dille yazılmış olup, samimi ve sade bir ifadeye sahiptir. Aşık Çelebi’nin “bilge” olmak isteyen Zeynep Hatun’un, kadın konumuyla ilgili toplumsal talepleri olduğunu vurgulaması, onun farklı bir yönünü ortaya koymaktadır. Zeynep Hatun’un Fatih Sultan Mehmet’e aşkını ilan ettiği şiir, Can Atilla’nın 1453 Sultanlar Aşkına albümünde bestelenmiştir.

Zeynünnisa Hatun’un Fatih Sultan Mehmet’e Aşk İlan Ettiği Şiiri

Şehâ bu sûret-i zîbâ sana Hak’dan inâyettir,

(Güzel varlığın Tanrı’nın armağanıdır sana Sultanım.)

Sanasın Sûre-i Yûsuf cemâlinden bir âyettir.

(Yusuf Sûresi’nin bir âyeti benzeri.)

Senin hüsnün, benim aşkım, senin cevrin, benim sabrım,

(Senin güzelliğin, benim aşkım, senin incitmen ve benim sabrım.)

Demâdem artar, eksilmez, tükenmez, bî-nihâyettir.

(Artıyor her an ve de artacak sonsuza dek.)

Mihrî Hatun’un Ani Hatun’u yetiştirdiği iddiası ise, Ani Hatun’un İstanbul’da yaşamış olması nedeniyle doğru olmayabilir. Ancak, iki şairin aynı dönemde yaşamış olması ve Amasya’nın edebiyat merkezi olması, aralarında bir etkileşim olmuş olabileceğini göstermektedir. Belki de Mihrî Hatun, Ani Hatun’un şiirlerini inceleyerek ona tavsiyelerde bulunmuş olabilir.

Mihri Hatun’un Ani Hatun’u Yetiştirdiği İddiası

Osmanlı İmparatorluğu’nda daha başka kadın şairler de vardı. Örneğin, 16. yüzyılda yaşamış olan Şeref Hanım, Divan’ı ile tanınmaktadır. Ayrıca, 17. yüzyılda yaşamış olan Fitnat Hanım, lirik şiirleri ve Divan’ı ile önemli bir yere sahiptir. 18. yüzyılda yaşamış olan Nigar Hanım, hem şair hem de ressam olarak dikkat çekmektedir.

Mihrî Hatun ve Zeynep Hatun, Osmanlı edebiyatının ilk kadın şairleri olarak büyük bir öneme sahiptir. Onların eserleri, kadınların edebiyat dünyasındaki yerini ve önemini göstermesi açısından değerlidir.

Silvan Güneş

Biyografi Yazarı