Yetkili / izinli (authorized) biyografi yazarı” diye resmî, hukuki ya da mesleki bir statü Türkiye’de yoktur. Bu ifade hukukî değil, pratik ve etik bir ayrımı anlatır. Bu yüzden “yetkili yazarım” demek hukuksal bir belgeye dayanmaz, ama yöntemsel olarak doğru bağlamda kullanılabilir.

Authorized (yetkili / izinli) biyografi:
Biyografisi yazılan kişi: yazara bilgi ve belge erişimi verir. Özel arşivini açar. Röportaj yapmayı kabul eder. Ailesi / mirasçıları onay verir.

“Authorized biography” Ne Demektir?

Bu kavram Anglo-Sakson yayıncılık dünyasına aittir.

Yani izin ve erişim vardır, “ruhsat” yoktur.

Unauthorized (yetkisiz / izinsiz) biyografi:

Yazar, kişiden veya ailesinden izin almaz.
Kamusal kaynaklara, belgelere, tanıklıklara dayanır. Bazen daha eleştirel olur.
Bu da yasadışı değildir, yeter ki iftira olmasın.

Özetle; “Yetkili (authorized) biyografi, biyografisi yazılan kişinin veya mirasçılarının izni ve işbirliği ile yazılır; izinsiz (unauthorized) biyografi ise bu onay olmadan, kamuya açık kaynaklara dayanarak yazılır.” olduğunu iyi bilelim.

Türkiye’de neden bu terimler yabancı duruyor?

Çünkü bizde: “Biyografi yazarı” diye bir meslek odası yok. Devletin verdiği bir yetki belgesi yok. Yayıncılık pratiği daha çok: Hatırat, Anı, Röportaj kitabı, Sipariş kitap
şeklinde yürür. Dolayısıyla bizde: “Yetkili biyografi yazarıyım” demek hukukî değil, en fazla retorik bir ifadedir.

Doğan Hızlan’ın Biyografi Yazatlığı konudundaki gerçekçi yaklaşımı

Doğan Hızlan, 24 Kasım 2003’de Hürriyet Gazetesi’nde kaleme aldığı “Bir Biyografi Yazarı Aranıyor” başlıklı yazısındaki şu içerik, biyografi yazarlığının ne olup ne olmadığı konusunu doğru anlamamız konusunda çok yerinde bir bilgilendirici ve aydımlatıcı yazıdır. Doğam yazısında; “

Bizde en tanınmış biyografi yazarları kimlerdir?

İlk anda aklıma gelenler, bir iki kişiyi geçmiyor. Onlar da biyografi yazarı değil.

Her iki dostum da, biyografi alanında örnek kitapları okuyor, bu yüzden de bir karara varamıyorlar.

Çünkü onlar; sunulan malzemenin, bir üslup özeni, bir edebiyat ustalığı içinde kaleme alınmasını istiyorlar.

Çünkü onlar; yurtdışındaki başarılı biyografi örneklerini okumuşlar.

Çünkü onlar; biyografi kitabının soru-cevap kuruluğunda tekdüzeliğinde, sıradan olmasından çekiniyorlar.

Çünkü onlar; biyografi yazarının, bir araştırmacı kimliği taşımasının şart olduğunu biliyorlar.

Ben de düşündüğümde, onlara hak verdim.

Biyografik roman ile biyografi zaman zaman karıştırılıyor. Biyografik roman hakkında, gerçekler böyle dediğiniz anda hemen roman türüne sığınıyor yazar.

Faruk Bildirici‘nin Tansu Çiller ve Mesut Yılmaz için yazdığı kitaplar, biyografiydi.

Hıfzı Topuz‘un romanları, Ayşe Kulin‘in Füreya‘sı biyografik roman türünün başarılı örnekleriydi.

Oğuz Atay‘ın hocası Mustafa İnan hakkında yazdığı Bir Bilim Adamının Romanı da, adı üstünde romandı ama belge ve bilginin izdüşümü de hissediliyordu.

Can Dündar‘ın yaptıkları dramatize biyografiler.

Önceki yıllara uzandığımızda Tahir Alangu‘nun Ömer Seyfettin, Mehmet Emin Erişirgil‘in Mehmet Akif Ersoy hakkında yazdıkları da biyografik roman türünün içine sokulabilir.

Bizde authorized (yetkili, izinli de denilebilir), unauthorized (yetkisiz, izinsiz) biyografi yazarı da anımsamıyorum.

Belge kırıntılarıyla hazırlanan biyografik çalışmaları da ben biyografi türünün dışında tutuyorum.”http://Bir biyografi yazarı aranıyor https://share.google/BrhxO4jdrg0YR1yOA diyerek bu konuya çok net bir açıklı getirirken, aynı zamanda yukarıda isimlerini yazdığı yazarların kaleme aldıkları eserlerin de yetkili izinli kategorisine gitmediğini dile getirerek biyografi yazarlığı konusunda çok önemli bir konuyu tartışılır hale getirmiştir.

Doğan Hızlan bu ifadeyi neden kullandı?

Hızlan’ın yazılarında bu ifade genellikle: “Herkes biyografi yazıyor, ama gerçekten arşive giren, tanıklık eden, belgeye dayanan yazar yok.” eleştirisini anlatmak için kullanılır.
Yani onun kastı:
“Bu işi ciddiyetle, muhatabıyla, belgeyle yapan yazar”
* Yetki = etik ve yöntemsel yetkinlik,
* İzin = biyografisi yazılan kişinin rızası,

biyografi yazımı için önemlidir.

“Resmî yetkili biyografi yazarı” “Biyografisi yazılan kişinin onayıyla hazırlanan biyografi”
şeklinde açıklanarak kullanılabilir.

Bazı ülkelerde biyografiler, biyografisi yazılan kişinin veya mirasçılarının onayı ve belge erişimiyle hazırlanan ‘izinli (authorized)’ biyografiler ile bu onay olmaksızın hazırlanan ‘izinsiz (unauthorized)’ biyografiler olarak ayrılmaktadır.

Şimdi bu bilgilenditmeden sonra gelelim kendi kaleme aldığım iki buyografiye. Bunlardan bir tanesi Aydın, Aksu’da Türkiye’nin önemli girişimcilerinden Şefik Çerçioğlu’nun yaşamını konu alan ve Sevgili oğlu Ercan Çerçioğlu’nun sevgili babasının hayatının yazımını kendisine hediye eden ve bu sebeple bana babasınım hayatını yazmam konusunda teklif getirerek, hayatı yazılacak olan ile ailenin tüm fertlerinin/mirasçılarının bu yazımǰ onayladığı yetkili/izinli yazarlık yaptığım bir çalışmadır. Eserin araştırma ve detleme çalışmaları aramızda yapılan ilk sözleşme tarihi itibati ile başlamış, ropörtajlar, ilgili konularla ilgili kütüphane çalışmaları, derlemeler, anlatılanların farklı kaynaklardan da teyit edilmesi gibi -anlatılan hayatın beni araştırmaya yönelttiği birçok konu dosyanın içerisinde yer alarak yeri ve zamanı geldiğinde kullanılmıştır. Sonuçta belki de ülkemizde örnek olarak etik ve yöntemsel tekniklerle bir eser kaleme alınmıştır.

Bir Anadolu Efsanesi – Şefik Çerçioğlu adlı biyografi kitabının yayımlanmasının ardından İstanbul Kültür Üniversitesi eserimize çok büyük bir ilgi göstermiş, gitişimcilik derslerinde öğrencilere bu eser tavsiye edilerek okunmuş ve Şefik Çerçioğlu azimkârlığıyla verdiği üstün çaba, cesaret ve çalışmalarının bir bedeli olarak sahip olduğu başarısının okur üstünde görülür etkisinin yanı sıra, nasıl bir girişimci olduğu konusunda yaşamı incelenir bir platforma taşınarak girişimcilkk derdinin ve üniversitenin kendi bünyesinde gerçekleştirdiği 5. Aile İşletmeleri Kongresi’nin konusu olmuş, aynı zamanda kendisi ve eserin yazarı olarak brn de kongreye davet edilmişliğimiz vardır.

Tüm burada sizlere vermek istediğim en önemli bilgi, yetkili, izinli ve etik değerler çerçevesinde kaleme aldığım bu eserin, Sayın Doğan Hızlan’ın kast ettiği yazısındaki arayışa gerçrk bir örnek olmasıdır.

Aynı şekilde, yone ailenin izni  ve yetkusi ile, bu sefer torun Yıldırım Cömertoğlu’nun, sevgili dedesi, Alanya ve Antalya’da Delphin Gurup’un kurucu, yönetim başkanı olan Berat Cömertoğlu’nun hayatının yazılması için bana ulaşıp, benden böyle bir yazarlık talebinde bulunması ile başlamıştır. Yukarıda Şefik Çerçioğlu örneğinde olduğu gibi, merhum Berat Cömertoğlu’nun da hayatı aynı hassasiyetle kaleme alınmıştır. Dolayısıyla; yazar, kişiden veya ailesinden izin almadan, kamusal kaynaklara, belgelere, tanıklıklara dayanarak, bazen daha eleştirel de olabilen eserlerin biyografiyi tam olarak kapsaması mümkün olmadığı gibi, bu tür eserler ortaya koymak da konuyu sadece bir derlemeci ve magazin yazarlığı alanında değerlendirilmesinin daha doğru olduğunu gösteriyor bizlere! Çünkü ülkemizde “x” kişinin hayatı olarak yayımlanan eserleri taradığınızda, bunların çoğunun, eğer biraz tanınan ve yazılı basında hakkında konu olan, söylentilere dayalı, kanıtlanmamış birçok konunun işlendiğini gördükçe/okudukça, okunulan eserin de, anlatılan kişinin de, ya da eserde verilmek istenilen mesajın da tamamen yazanın insafına kalmış; kaleme alanın değer yargısı, bakış açısı, siyasi görüşü ya da eğitiminin hududu içinde sıkışıp kalmış nice konu başlığı altında büyük bir hatal kırıklığı ile kitabın kapağını kapatıyorsunuz.

Silvan Güneş

Biyografi Yazarı